Ένα κοινό ψηφιακό «λεξιλόγιο» για τις δημόσιες διοικήσεις
Η Ευρωπαϊκή Ένωση θέλει οι ψηφιακές δημόσιες υπηρεσίες να «μιλούν» μεταξύ τους πέρα από τα σύνορα. Αυτός είναι ο στόχος της Πράξης για τη Διαλειτουργική Ευρώπη (Κανονισμός (ΕΕ) 2024/903), που τέθηκε σε ισχύ το 2024.
Η Πράξη δημιουργεί ένα νέο πλαίσιο συνεργασίας ανάμεσα στις δημόσιες διοικήσεις των κρατών μελών. Στόχος είναι πολίτες, επιχειρήσεις και αρχές να ανταλλάσσουν πληροφορίες και να έχουν πρόσβαση σε υπηρεσίες χωρίς εμπόδια, όπου κι αν βρίσκονται στην ΕΕ.
Όπως επισημαίνει η Ευρωπαϊκή Πύλη Δεδομένων (data.europa.eu) σε πρόσφατη ανάρτησή της (28 Σεπτεμβρίου 2026), ο κανονισμός στηρίζει τους στόχους της Ψηφιακής Δεκαετίας της ΕΕ. Αναμένεται να βελτιώσει την παροχή δημόσιων υπηρεσιών και να μειώσει τη γραφειοκρατία.
Τα βασικά μέτρα της Πράξης
Ο κανονισμός εισάγει τέσσερα κεντρικά εργαλεία για τη διασυνοριακή διαλειτουργικότητα:
- Συμβούλιο για τη Διαλειτουργική Ευρώπη (Interoperable Europe Board). Φέρνει κοντά τα κράτη μέλη και τα θεσμικά όργανα της ΕΕ, ώστε να συντονίζουν τις προσπάθειές τους.
- Υποχρεωτικές αξιολογήσεις διαλειτουργικότητας. Κάθε νέο ή αναβαθμισμένο πληροφοριακό σύστημα του δημοσίου με διασυνοριακή διάσταση πρέπει να ελέγχεται για το αν «συνεργάζεται» με συστήματα άλλων χωρών.
- Καινοτομία μέσω GovTech και ρυθμιστικών δοκιμαστηρίων (regulatory sandboxes). Σε αυτά δοκιμάζονται νέες ψηφιακές λύσεις πριν κλιμακωθούν.
- Πύλη Interoperable Europe. Ένα κοινό σημείο όπου οι διοικήσεις μοιράζονται λύσεις, ώστε να μην «ανακαλύπτει τον τροχό» κάθε χώρα ξεχωριστά.
Δεδομένα που κυκλοφορούν με ασφάλεια και συνέπεια
Η αποτελεσματική ανταλλαγή δεδομένων μεταξύ δημόσιων φορέων προϋποθέτει κοινά πρότυπα, κοινούς μορφότυπους και κοινά πλαίσια διακυβέρνησης. Χωρίς αυτά, ακόμη και τα πιο σύγχρονα συστήματα μένουν απομονωμένα.
Η Πράξη προωθεί την επαναχρησιμοποίηση διαλειτουργικών λύσεων και πιο ενιαίες προσεγγίσεις στην ανταλλαγή δεδομένων. Έτσι δημιουργούνται πιο προσβάσιμα και διασυνδεδεμένα οικοσυστήματα δεδομένων του δημόσιου τομέα.
Αυτό υπηρετεί άμεσα την Ευρωπαϊκή Στρατηγική για τα Δεδομένα. Βοηθά επίσης να αξιοποιηθεί η πραγματική αξία της πληροφορίας του δημόσιου τομέα σε όλη την Ευρώπη.
Τι αλλάζει για πολίτες, επιχειρήσεις και την Ελλάδα
Για τον πολίτη, η διαλειτουργικότητα σημαίνει λιγότερα χαρτιά και λιγότερες επαναλήψεις. Ένας φοιτητής που σπουδάζει σε άλλη χώρα ή ένας εργαζόμενος που μετακομίζει θα πρέπει να μπορεί να αξιοποιεί τα στοιχεία του χωρίς να τα υποβάλλει ξανά από την αρχή.
Για τις επιχειρήσεις, ιδίως τις μικρομεσαίες που δραστηριοποιούνται διασυνοριακά, τα οφέλη είναι λιγότερο διοικητικό κόστος και ταχύτερες διαδικασίες.
Για την ελληνική δημόσια διοίκηση, η Πράξη είναι ταυτόχρονα υποχρέωση και ευκαιρία. Υπουργεία, φορείς και αυτοδιοίκηση καλούνται να σχεδιάζουν τα νέα τους συστήματα με γνώμονα τη διαλειτουργικότητα. Παράλληλα, μπορούν να αξιοποιούν έτοιμες λύσεις από την Πύλη αντί να τις αναπτύσσουν από το μηδέν. Η ελληνική κοινότητα ανοιχτού λογισμικού και ανοιχτών δεδομένων μπορεί να παίξει εδώ ουσιαστικό ρόλο, αφού η επαναχρησιμοποίηση και τα ανοιχτά πρότυπα βρίσκονται στον πυρήνα του κανονισμού.
Προς μια Ευρώπη χωρίς ψηφιακά σύνορα
Η Πράξη για τη Διαλειτουργική Ευρώπη δεν αφορά μόνο την τεχνολογία. Αφορά τον τρόπο που οι δημόσιες διοικήσεις συνεργάζονται, μοιράζονται γνώση και θέτουν τον πολίτη στο κέντρο. Η επιτυχία της θα κριθεί από το πόσο γρήγορα οι αρχές θα μετατρέψουν τις προβλέψεις του κανονισμού σε υπηρεσίες που λειτουργούν απρόσκοπτα στην καθημερινότητα.
Όσοι θέλουν να εμβαθύνουν μπορούν να εξερευνήσουν την Πύλη Interoperable Europe, το κείμενο του κανονισμού και τα σύνολα δεδομένων, τα πρότυπα και τις πρωτοβουλίες ανταλλαγής δεδομένων της Ευρωπαϊκής Πύλης Δεδομένων.
